Każda osoba autystyczna może doświadczać świata inaczej. Każda ma własne potrzeby, mocne strony i doświadczenia. Mimo to wokół autyzmu nadal krąży wiele uproszczeń. Przyjrzyjmy się siedmiu z nich.
Mit 1. „Autyzm zawsze widać”
Nie możemy stwierdzić, czy ktoś jest osobą autystyczną, tylko na podstawie krótkiej rozmowy lub obserwacji. Niektóre cechy autyzmu mogą być widoczne dla otoczenia, inne pozostają niezauważone.
Część osób może też maskować swoje cechy autystyczne, czyli świadomie lub nieświadomie dostosowywać zachowanie do oczekiwań otoczenia.
Mit 2. „Wszystkie osoby autystyczne są takie same”
Spektrum autyzmu jest bardzo różnorodne.
Osoby autystyczne mogą mieć różne potrzeby i potrzebować różnego rodzaju wsparcia. Jedna osoba może potrzebować go w wielu codziennych sytuacjach, inna tylko w niektórych.
Różne mogą być także sposoby komunikacji, potrzeby sensoryczne, zainteresowania, sposób budowania relacji czy funkcjonowania w szkole i pracy.
Dlatego poznając jedną osobę autystyczną, poznajemy właśnie ją – nie całe spektrum.
Mit 3. „Osoby autystyczne nie potrzebują relacji”
Osoby autystyczne mogą potrzebować bliskości, przyjaźni, miłości i poczucia przynależności.
Mogą jednak budować relacje i okazywać emocje na różne sposoby. Nie każda osoba będzie często zaczynać rozmowę, utrzymywać kontakt wzrokowy czy wyrażać emocje w sposób, którego oczekuje otoczenie.
Inny sposób budowania relacji nie oznacza ich braku.
Mit 4. „Brak kontaktu wzrokowego oznacza brak zainteresowania”
Kontakt wzrokowy nie jest jedynym sposobem pokazania, że kogoś słuchamy.
Dla części osób autystycznych patrzenie w oczy może być niekomfortowe albo wymagać dodatkowego wysiłku. Niektórym łatwiej skupić się na rozmowie, kiedy nie muszą jednocześnie utrzymywać kontaktu wzrokowego.
To, że ktoś nie patrzy nam w oczy, nie oznacza, że nas nie słucha. Ważne, aby każda osoba mogła komunikować się w sposób, który jest dla niej komfortowy.
Mit 5. „Każda osoba autystyczna ma wyjątkowy talent”
Niektóre osoby autystyczne mają bardzo rozwinięte zdolności w określonych obszarach. Nie oznacza to jednak, że dotyczy to każdej osoby w spektrum.
Osoby autystyczne mają różne zainteresowania, umiejętności, mocne strony i potrzeby związane ze wsparciem.
Wyjątkowy talent nie definiuje wartości człowieka. Każda osoba ma prawo do szacunku, rozwoju i dobrego życia.
Mit 6. „Z autyzmu się wyrasta”
Autyzm nie jest etapem dzieciństwa.
Osoby autystyczne dorastają. Z czasem mogą lepiej poznawać swoje potrzeby, rozwijać umiejętności i znajdować sposoby funkcjonowania, które im służą.
Zmieniać może się też to, jak cechy autyzmu są widoczne dla otoczenia. Nie oznacza to jednak, że osoba „wyrosła” z autyzmu.
Mit 7. „Każda osoba autystyczna potrzebuje takiego samego wsparcia”
Nie ma jednego rozwiązania, które będzie dobre dla wszystkich osób autystycznych.
Jedna osoba może potrzebować spokojniejszego otoczenia. Inna jasnych zasad i przewidywalnego planu. Ktoś będzie potrzebować wsparcia w komunikacji, edukacji, pracy lub codziennych czynnościach.
Dobre wsparcie zaczyna się od poznania konkretnej osoby i jej potrzeb.
Wiedza pomaga lepiej się rozumieć
Stereotypy upraszczają rzeczywistość. Autyzm jest znacznie bardziej różnorodny niż obraz, który przez lata utrwalały filmy, media i codzienne rozmowy.
Dlatego warto słuchać osób autystycznych, poznawać ich doświadczenia i sięgać po aktualną wiedzę.
Nie musimy wiedzieć wszystkiego od razu. Możemy pytać, słuchać i uczyć się.
Im lepiej rozumiemy różne sposoby funkcjonowania, tym łatwiej tworzyć szkoły, miejsca pracy i przestrzenie, w których więcej osób może czuć się swobodnie i żyć na swoich zasadach.
