Muzyka w sklepie, komunikaty z głośników, ostre światło, tłum ludzi, powiadomienia w telefonie, rozmowy, reklamy, pośpiech. To po prostu codzienność, które dla wielu osób jest czasem zbyt intensywna.
Coraz częściej słyszymy o przebodźcowaniu. Temat ten pojawia się w rozmowach, mediach społecznościowych i publikacjach dotyczących zdrowia psychicznego. Dlaczego?
Świat pełen bodźców
Współczesne przestrzenie są projektowane tak, by przyciągać uwagę. Kolorowe reklamy, muzyka w sklepach, ekrany informacyjne czy liczne powiadomienia stały się codziennością.
Dla wielu osób nie stanowi to większego problemu. Ale dla niektórych jest to bariera, która może powodować uczucie narastającego zmęczenia, napięcia lub trudność w skupieniu. Kiedy bodźców jest zbyt dużo, organizm może mieć trudność z ich przetwarzaniem.
Czym jest przebodźcowanie?
Przebodźcowanie to określenie stanu, w którym ilość bodźców przekracza możliwości ich komfortowego przetwarzania. Może objawiać się na różne sposoby:
zmęczeniem,
rozdrażnieniem,
trudnością z koncentracją,
potrzebą wycofania się z sytuacji,
poczuciem przytłoczenia,
większą wrażliwością na hałas lub światło.
Nie każdy doświadcza tego w taki sam sposób. To, co dla jednej osoby będzie neutralne, dla innej może być bardzo obciążające.
Osoby neuroatypowe często doświadczają zwiększonej wrażliwości sensorycznej. Oznacza to, że ich mózg może inaczej odbierać i przetwarzać informacje z otoczenia. Dźwięki, które inni ledwie zauważają, mogą być odbierane jako bardzo intensywne. Migające światło, tłok czy wiele rozmów prowadzonych jednocześnie mogą znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie.
W efekcie zwykłe czynności, takie jak zakupy, podróż komunikacją miejską czy wizyta w urzędzie, mogą wymagać znacznie większego wysiłku.
To nie problem jednostki. To wyzwanie dla otoczenia
Przez wiele lat osoby doświadczające przeciążenia sensorycznego słyszały, że powinny się przyzwyczaić lub lepiej radzić sobie z otoczeniem.
Dziś coraz częściej zadajemy inne pytanie: czy przestrzeń, którą tworzymy, jest przyjazna dla różnych ludzi?
To podejście zmienia perspektywę. Zamiast oczekiwać, że każdy będzie funkcjonował w identyczny sposób, zaczynamy dostrzegać różnorodność potrzeb.
Przykładem mogą być Ciche Godziny, podczas których ogranicza się liczbę bodźców w przestrzeni publicznej. Takie rozwiązania pomagają osobom neuroatypowym, ale często są doceniane również przez seniorów, rodziny z małymi dziećmi czy osoby po prostu zmęczone intensywnym tempem życia.
Mniej bodźców, więcej komfortu
Rosnące zainteresowanie przebodźcowaniem pokazuje, że coraz więcej osób potrzebuje przestrzeni do odpoczynku i regeneracji.
Nie chodzi o całkowite wyeliminowanie bodźców. Chodzi o tworzenie miejsc, które uwzględniają różne potrzeby i pozwalają każdemu korzystać z nich w komfortowy sposób.
Bo dostępność nie zawsze oznacza podjazd czy windę.
Czasem oznacza po prostu trochę mniej hałasu, trochę mniej światła i trochę więcej przestrzeni na oddech.
Różnorodność, która wzbogaca nas wszystkich.
Rusza kampania Fundacji Jim na rzecz spokojniejszych przestrzeni publicznych.
Wystawa „NEUROatypowi w Polsce – pomoc zaczyna się od zrozumienia”, dostępna jest na Dworcu Głównym w Krakowie.
Twoja DOBROĆ to spokojna przyszłość Ewy i Janka.
Dołącz do
społeczności Jim