Jak budować poczucie własnej wartości u dziecka neuroatypowego?

Każde dziecko potrzebuje czuć, że jest ważne i akceptowane. Dlatego tak ważne jest, aby mogło poznawać siebie i dostrzegać nie tylko swoje potrzeby, ale też mocne strony.

Poczucie własnej wartości buduje się każdego dnia

Poczucie własnej wartości buduje się poprzez codzienne doświadczenia. Dziecko obserwuje, jak reagujemy na jego emocje, potrzeby, sukcesy i pomyłki. Słucha tego, jak o nim mówimy. Zauważa, czy jego zdanie jest brane pod uwagę. Z czasem na podstawie tych doświadczeń tworzy własny obraz siebie.

Dlatego znaczenie mają nawet proste komunikaty:

Pozwól dziecku poznawać siebie

Dzieci różnią się sposobem uczenia, komunikowania, odpoczywania czy odbierania bodźców. Warto pomóc dziecku zauważać te różnice bez oceniania.

Możemy wspólnie zastanawiać się:

Dzięki temu dziecko uczy się rozpoznawać własne potrzeby i mocne strony. Zaczyna też budować język, którym może o nich mówić.

Zauważaj wysiłek, nie tylko efekt

Dobra ocena, wygrany konkurs czy samodzielnie wykonane zadanie mogą być powodem do radości. Ale warto zauważać również drogę, która do nich prowadzi.

Zamiast mówić tylko „świetnie!”, możemy nazwać to, co widzimy: „Widzę, że długo nad tym pracowałeś” albo „Powiedziałeś, czego potrzebujesz. To ważne”.

Daj dziecku wpływ

Poczucie sprawczości jest ważną częścią budowania poczucia własnej wartości. Dziecko nie może decydować o wszystkim. Może jednak mieć wpływ na wiele codziennych spraw. Możemy pytać, w jaki sposób chce wykonać zadanie, czego potrzebuje, żeby odpocząć, albo które rozwiązanie będzie dla niego wygodniejsze.

Ważne jest też słuchanie, kiedy dziecko mówi „nie”, „potrzebuję przerwy” albo „to mi nie pomaga”. W ten sposób pokazujemy mu, że jego zdanie i potrzeby mają znaczenie.

Nie porównuj

„Zobacz, inni…” może wydawać się zachętą. Często jednak kieruje uwagę dziecka na to, czego jeszcze nie osiągnęło. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie. Ma też własny zestaw mocnych stron, potrzeb i zainteresowań. Zamiast porównywać je z innymi, warto zauważać jego własny rozwój.

Wsparcie nie odbiera samodzielności

Dziecko nie musi robić wszystkiego samodzielnie, żeby czuć się kompetentne. Proszenie o pomoc i korzystanie ze wsparcia nie są oznakami słabości. Wiedza o tym, czego potrzebujemy i co nam pomaga, może zwiększać samodzielność. Dlatego warto pokazywać dziecku, że korzystanie ze wsparcia jest jednym ze sposobów dbania o siebie.

Poczucie własnej wartości nie powinno zależeć od ocen, osiągnięć ani od tego, jak dobrze dziecko potrafi dopasować się do oczekiwań otoczenia. Dziecko potrzebuje wiedzieć, że jest ważne także wtedy, gdy popełnia błędy, potrzebuje pomocy, odpoczynku albo robi coś inaczej niż inni.

Możemy wspierać je w rozwoju, jednocześnie dając mu przestrzeń do bycia sobą. Bo budowanie poczucia własnej wartości nie polega na przekonywaniu dziecka, że jest najlepsze we wszystkim.

Chodzi o to, aby mogło poznawać siebie i z czasem powiedzieć: znam siebie, moje potrzeby mają znaczenie, mam mocne strony i mogę mieć wpływ na swoje życie.