Płacz, złość, wycofanie, ekscytacja czy frustracja mogą wyglądać bardzo różnie. Warto spojrzeć nie tylko na zachowanie dziecka, ale także na to, co może za nim stać i czego dziecko w danym momencie potrzebuje.
Każda emocja niesie informację
Złość może pojawić się, kiedy coś nie idzie zgodnie z planem.
Lęk, gdy sytuacja jest nowa lub nieprzewidywalna.
Frustracja, kiedy kolejna próba nie przynosi oczekiwanego efektu.
Dziecko dopiero uczy się rozpoznawać te sygnały i sobie z nimi radzić. Potrzebuje do tego czasu i wsparcia.
Najpierw bezpieczeństwo, potem rozmowa
Kiedy emocje są bardzo silne, tłumaczenie nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem w danym momencie. Czasem ważniejsze będzie ograniczenie bodźców, zapewnienie spokojnego miejsca albo po prostu pozostanie blisko. Możemy powiedzieć:
„Jestem tutaj”.
„Widzę, że to jest dla ciebie ważne”.
„Porozmawiamy, kiedy będziesz gotowy”.
Nie każde dziecko będzie wtedy potrzebowało przytulenia czy rozmowy. Warto obserwować jego reakcje i – jeśli jest to możliwe – zapytać, co mu pomaga.
Zachowanie to nie cała historia
Krzyk, wycofanie czy odmowę wykonania zadania łatwo ocenić jako „niegrzeczne zachowanie”. Ale za zachowaniem może kryć się:
zmęczenie,
stres,
głód,
przeciążenie bodźcami,
niezrozumienie sytuacji,
potrzeba odpoczynku.
Każde dziecko może mieć inne potrzeby. W przypadku dzieci neuroatypowych znaczenie mogą mieć między innymi indywidualne potrzeby sensoryczne, komunikacyjne czy związane z przewidywalnością.
Zamiast pytać „Jak zatrzymać to zachowanie?”, możemy zastanowić się:
„Co dziecko próbuje nam w tej chwili powiedzieć?”
Dzieci regulują emocje na różne sposoby
Jednemu dziecku pomoże rozmowa. Innemu cisza, ruch, ulubiony przedmiot albo chwila w spokojniejszym miejscu.
Nie ma jednego sposobu, który będzie odpowiedni dla każdego.
Dlatego warto poznawać dziecko i wspólnie odkrywać, co pomaga mu wrócić do równowagi.
Z czasem możemy stworzyć własny zestaw rozwiązań: miejsce do odpoczynku, słuchawki wyciszające, możliwość ruchu, krótką przerwę czy umówiony wcześniej sposób informowania o potrzebie wycofania się z sytuacji.
Daj dziecku czas na odpowiedź
„Powiedz, co się stało” nie zawsze jest pytaniem, na które dziecko może od razu odpowiedzieć.
Silne emocje mogą utrudniać zebranie myśli i opowiedzenie o tym, co się wydarzyło. Niektóre dzieci mogą potrzebować więcej czasu albo komunikować swoje potrzeby inaczej niż za pomocą rozmowy.
Ważne jest, aby dać im taką możliwość. Do rozmowy można wrócić wtedy, kiedy dziecko będzie na nią gotowe.
Kiedy emocje opadną, możemy szukać rozwiązań
Spokojniejszy moment daje przestrzeń na rozmowę. Możemy wspólnie zastanowić się:
Co się wydarzyło?
Co wtedy czułeś?
Co było dla ciebie najtrudniejsze?
Co ci pomogło?
Co możemy zrobić następnym razem?
To pomoże lepiej zrozumieć sytuację i znaleźć rozwiązania, które mogą pomóc w przyszłości.
Dorosły też może potrzebować chwili
Silne emocje dziecka mogą wywoływać emocje również u dorosłego. Możemy czuć bezradność, zdenerwowanie czy zmęczenie. To ważny sygnał także dla nas.
Jeśli sytuacja jest bezpieczna, możemy dać sobie chwilę na uspokojenie i dopiero potem zareagować. Spokojna reakcja dorosłego może pomóc dziecku odzyskać poczucie bezpieczeństwa.
Zrozumienie zamiast oceniania
Wspieranie dziecka w silnych emocjach nie oznacza zgody na każde zachowanie. Możemy stawiać granice i jednocześnie uznawać to, co dziecko czuje.
Możemy powiedzieć: „Widzę, że jesteś bardzo zły. Nie pozwolę ci uderzyć. Jestem tutaj i pomogę ci przejść przez tę sytuację”.
Dzięki takim doświadczeniom dziecko stopniowo poznaje swoje emocje, potrzeby i sposoby radzenia sobie z nimi. Nie chodzi o to, żeby dziecko nigdy się nie złościło, nie bało czy nie płakało.
Chodzi o to, żeby wiedziało, że z emocjami nie musi zostawać samo i że może uczyć się przeżywać je w bezpieczny dla siebie i innych sposób.
Poczucie własnej wartości rośnie, gdy dziecko wie, że jest ważne, może być sobą i ma wpływ na to, co dzieje się wokół niego.
Rozmowa o diagnozie może pomóc dziecku lepiej rozumieć siebie, swoje potrzeby i mocne strony. Jak ją zacząć? Jakich słów używać?
Początek roku szkolnego to dobry moment, aby przypomnieć, że każde dziecko może uczyć się i poznawać świat na swój sposób.
Twoja DOBROĆ to spokojna przyszłość Ewy i Janka.
Dołącz do
społeczności Jim